Agresja u osób starszych

Nadmierna nadpobudliwość pojawiająca się u osób starszych często wywołuje niechęć i irytację osób z najbliższego otoczenia. Nieumiejętność przystosowania się do nowej sytuacji, trudność w zaakceptowaniu stanu zdrowia, czy utrata kogoś bliskiego mogą przyczynić się do zaburzeń psychicznych u naszego Podopiecznego. Agresja, nerwowość, czy urojenia towarzyszące trudnym, życiowym sytuacjom nie są wynikiem charakteru seniora, a najczęściej objawem choroby.

Sfrustrowany chory, podobnie jak dziecko manifestuje swoje niezadowolenie oraz niezaspokojenie potrzeb. Nie potrafi zakomunikować, że sobie z czymś nie radzi. Nie jest też w stanie racjonalnie ocenić ani uzasadnić swoich reakcji. Wszelkie próby korygowania jego zachowania przynosić mogą odwrotny skutek. Poziom niezadowolenia jest tak duży, że mimo naszych starań, zdarza się, że złość wybucha. Przyczyną nadmiernego pobudzenia nerwowego może być również choroba somatyczna i odczuwany ból, a także czynniki środowiskowe, takie jak hałas, zmiany w otoczeniu chorego lub porządku jego dnia.

Agresja u naszego Podopiecznego może objawiać się na wielu poziomach. Najczęściej obejmuje ona podział na poziom aktywny oraz bierno- agresywny.

Poziom aktywny dotyczy użycia siły (nie tylko fizycznej) w sposób bezpośredni w stosunku do Opiekuna. Mamy tu na myśli kopanie, bicie, gryzienie, rzucanie przedmiotami, utrudnianie przy wykonywaniu czynności pielęgnacyjnych, czy karmieniu oraz użycie agresji werbalnej, polegającej na rzucaniu obraźliwych słów, gróźb, rozkazów wobec Opiekuna.

Poziom bierno-agresywny dotyczy widocznych sygnałów, świadczących o nerwowości pacjenta jakie wysyła jego ciało. Ich przejawem są zaciśnięte dłonie, gwałtowne ruchy, prowokujący wzrok skierowany na rozmówcę, demonstrowanie swoją postawą przewagi nad otoczeniem.

Zasady, które pozwolą nam przejąć kontrolę nad sytuacją:

  • Zwracanie się cichym, ale zdecydowanym głosem
  • Prezentowanie pewności siebie poprzez wyprostowaną sylwetkę
  • Używanie prostych i zrozumiałych komunikatów
  • Wyrażanie odmiennego stanowiska w sposób łagodny
  • Nie krytykować seniora
  • Nie uogólniać
  • Wystrzeganie się agresji we własnym zachowaniu

Postępowanie wobec osoby agresywnej musi być nacechowane łagodną i przyjazną postawą samego Opiekuna. Pamiętajmy, że nasze zniecierpliwienie i złość bezpośrednio wpływa na zachowanie Podopiecznego. Odnosząc się z szacunkiem i zrozumieniem względem Seniora, zwiększamy szanse na podtrzymanie dobrych relacji, w tym nastroju. Zrozumienie i zaakceptowanie stanu zdrowia naszego Pacjenta wydaje się więc kluczowe w postępowaniu z chorymi.

Pamiętajmy, aby:

  • Mobilizować Seniora do samodzielnego radzenia sobie z codziennymi czynnościami tak długo, jak jest to możliwe,
  • Podkreślać mocne strony naszego Podopiecznego. Dowartościowanie jest niezmiernie ważne w procesie radzenia sobie z własną agresją.
  • Pomóż zbudować Seniorowi pozytywny obraz siebie.
  • Zachęcać Seniora do spędzania czasu z innymi osobami. Odwracanie uwagi od jego problemów, może okazać się skuteczne w walce z agresją.
  • Być wsparciem dla naszego Podopiecznego- w jego myśleniu jesteś bliską osobą, znającą jego problemy.